Ο ώριμος νους
Σουάμι Νιραντζανανάντα Σαρασουάτι

Η Γιόγκα είναι μία συνεχής πορεία ανάπτυξης και δεν μπορεί να μαθευτεί σε λίγα χρόνια, αλλά όταν έχετε ασκηθεί, έχετε μελετήσει και έχετε κατανοήσει τη γιόγκα, θα βρείτε ότι οι καθημερινές στιγμές γεμίζουν με γιογκική επίγνωση. Η Γιόγκα δεν είναι μόνο άσανα και πραναγιάμα. Είναι μία στάση, μία επίγνωση της σχέσης σας με τη ζωή και την ικανότητά σας να εξασφαλίζετε ομαλή διάβαση σε στιγμές δυσκολίας. Έτσι, η γιόγκα είναι μία συνεχής διαδικασία εκπαίδευσης.
Η εκπαίδευση δεν είναι μόνο μία διανοητική διαδικασία ή επιτυχία. Η εκπαίδευση μάλλον παίζει έναν πολύ ζωτικό ρόλο στην ωρίμανση του ανθρώπινου νου και της συνειδητότητας. Η ωρίμανση του νου και της συνειδητότητας είναι ο σκοπός της εκπαίδευσης και αντικατοπτρίζεται στην ικανότητα να εφαρμόσετε στην πράξη τη γνώση που έχετε αποκτήσει διανοητικά. Η γνώση είναι ένα πράγμα και η εφαρμογή ένα άλλο. Γνώση χωρίς εφαρμογή είναι απλά ένα διανοητικό επίτευγμα, αλλά όταν αρχίσετε να εφαρμόζετε αυτά που ξέρετε, τότε αρχίζει η διαδικασία ωρίμανσης της συνειδητότητας. Όταν είστε σε θέση να διατηρήσετε την ισορροπία σας, την αρμονία και την ειρήνη στις καθημερινές καταστάσεις – αυτό είναι ωριμότητα του νου.
Ο νους είναι ο μεσολαβητής που αλληλεπιδρά με τον κόσμο καθημερινά μέσω των αισθήσεων. Ο,τιδήποτε αλληλεπιδρά με τον κόσμο μέσω των αισθήσεων υποβάλλεται στην έλξη των αντιθέτων, ράγκα και ντουέσα – έλξη και απώθηση. Είναι η κακοδιαχείριση της έλξης και της απώθησης αυτή που δημιουργεί προβλήματα στη ζωή. Όταν μας προσελκύει κάτι, είμαστε εμείς που προσελκούμαστε, ωστόσο περιμένουμε από το άλλο άτομο ή αντικείμενο να ανταποκριθεί και όταν αυτό δε συμβαίνει, η έλξη αυτή οδηγεί σε απογοήτευση. Η απώθηση είναι η αντίθετη αντίδραση, κατά την οποία προσπαθούμε να αποκρούσουμε πράγματα τα οποία συνεχίζουν να έρχονται σ’ εμάς όσο και αν προσπαθούμε να τα αποφύγουμε, δημιουργώντας άλλη αιτία έντασης, ανησυχίας. Μέσα από αυτή τη διανοητική διαταραχή η ισορροπία μας χάνεται.

Διαχείριση των βρίτις
Στην γιόγκα, αυτή η απώλεια ισορροπίας είναι γνωστή ως υποταγή στην έλξη των βρίτις. Έρχεται κάποια στιγμή που ο νους έχει τέτοια υπερβολική εμμονή σε μία σκέψη, που δεν είναι ικανός να αποσπάσει τον εαυτό του από αυτή την εμπειρία. Είτε το αντικείμενο της εμμονής σχετίζεται με σκέψεις για το επάγγελμα, την οικογένεια, την ασφάλεια, είτε με την επιθυμία, αυτό γίνεται τόσο ακατανίκητο που το βρίσκουμε δύσκολο να μετακινήσουμε το νου μακριά από αυτό. Πολλές φορές μπορεί να σας κρατήσει άγρυπνους τη νύχτα και μπορεί να βηματίζετε μέσα στο δωμάτιο και να σκέφτεστε «Γιατί δεν μπορώ να κοιμηθώ; Αυτό είναι τόσο μη αναγκαίο, μπορώ να το σκεφτώ αύριο.» Περπατάτε μέσα στο δωμάτιο, ανοίγετε την τηλεόραση, διαβάζετε ένα βιβλίο, είστε εξαντλημένοι, αλλά τη στιγμή που προσπαθείτε να κοιμηθείτε, πάλι εμφανίζεται το ίδιο πράγμα. Δεν μπορείτε να κοιμηθείτε και ο νους σκέφτεται επίμονα εκείνη την έμμονη σκέψη. Αυτό είναι γνωστό ως βρίττι, έλξη του νου.
Μερικές φορές υπάρχει μία αιτία πίσω από αυτή την έμμονη τάση, η οποία μπορεί να γίνει κατανοητή. Άλλες φορές δεν μπορούμε να δούμε την αιτία. Βρίσκεται πολύ βαθιά στον υποσυνείδητο ή τον ασυνείδητο νου. Μπορεί να μη γνωρίζουμε την αιτία της εμμονής, παρ’ όλ’ αυτά υποφέρουμε από τη συνέπεια. Πηγαίνουμε για βοήθεια σε έναν ψυχαναλυτή, ψυχολόγο, σύμβουλο ή ψυχίατρο. Μας αφήνουν να μιλάμε και να μιλάμε και αυτοί απλώς ακούνε και προσπαθούν να ανακαλύψουν ένα σχήμα το οποίο μπορεί να τους οδηγήσει στην αιτία της ανησυχίας που βρίσκεται μέσα.
Ωστόσο, αν ζούμε τη γιογκική στάση και επίγνωση είμαστε ικανοί να παρατηρούμε και μετά να ευθυγραμμίσουμε πάλι τα δικά μας σχήματα ενέργειας. Μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε τις νοητικές και συναισθηματικές ενέργειες. Στην πρακτική ζωή, αυτό είναι το επίτευγμα της γιόγκα. Αυτή η διαχείριση των βρίτις είναι γιόγκα τσίτα βρίττι νιρόντχα, το οποίο είναι ένα μεγάλο επίτευγμα που δείχνει ωριμότητα του νου. Η διαδικασία που σας επιτρέπει να αναπτύσσετε συνέχεια τις έμφυτες ικανότητές σας, να τις ζείτε και να τις εκφράζετε με έναν αυθόρμητο τρόπο ενώ είστε ο εαυτός σας, είναι η εξέλιξη της συνειδητότητας. Αυτή είναι η πραγματική μας εκπαίδευση και αυτή είναι η γιογκική διαδικασία της εξέλιξης προς την ωριμότητα.

Η ταύτιση του Εγώ
Καθώς κοιτάζουμε τον εαυτό μας, θα δούμε ότι πάντοτε μας αρέσει να κρυβόμαστε πίσω από ταυτότητες. «Ποιος είστε;» - «Είμαι καθηγητής». «Είμαι γιατρός». «Είμαι μηχανικός». Όμως αυτή είναι μία επαγγελματική ταυτότητα, όχι μία προσωπική ταυτότητα. Η ταυτότητα που δημιουργείται και προβάλλεται εξωτερικά προς τον κόσμο είναι ένα επιφανειακό πρόσωπο. Είναι απλά μία μάσκα που την φοράμε για να τη δείξουμε στην κοινωνία ή για να κρυφτούμε πίσω από αυτήν. Ο σκοπός μίας τέτοιας βιτρίνας είναι να προβάλουμε τον εαυτό μας σαν κάτι καλύτερο ή πιο αποδεκτό κοινωνικά. Πάντοτε νομίζουμε ότι η βιτρίνα είναι μία καλύτερη εκδοχή από αυτό που νιώθουμε ότι είμαστε. Στην γιογκική ορολογία, αυτή η προσκόλληση στη μάσκα ή στην ψευδή παρουσίαση του εαυτού προς τον εξωτερικό κόσμο, είναι γνωστή ως ταύτιση με το εγώ. Αυτή η διαρκής εγω-ταύτιση αλλάζει εντελώς την εσωτερική μας ισορροπία και ειρήνη και τελικά οδηγεί στην καταστροφή τους. Αλλά η γιόγκα γίνεται μία διαδικασία κατά την οποία συνειδητοποιούμε την εγω-ταύτιση και επίσης γνωρίζουμε ότι μας κάνει κακό.

Εξαγνισμός
Αν θέλουμε να γίνουμε αληθινά φυσικοί και αυθόρμητοι, πρέπει να φύγουν όλα τα προσχήματα. Εξαγνισμός του εγώ, απελευθέρωση του εαυτού μας από τα προσχήματα και τις μάσκες είναι μία δοκιμασία με τη φωτιά. Η φωτιά εκφράζει μία διαδικασία σάντανα, λιτότητας, ταπάσυα, μία προσπάθεια που καταλήγει στην ανάπτυξη δύναμης της θέλησης και αποφασιστικότητας. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες της πειθαρχίας, μπορούμε να απομακρύνουμε τη μάσκα και να αναδυθούμε αγνοί και θριαμβευτές σαν τη Σίτα όταν βγήκε έξω από τη φωτιά.
Αυτή η ιστορία για τον Ράμα και τη Σίτα δεν είναι συνήθως γνωστή. Όταν ο Ράμα γνώριζε ότι επίκειται ο μεγάλος πόλεμος, είπε στη Σίτα, «Κοίτα, ήρθε η ώρα να εξαφανιστείς και εγώ θα σε κρύψω μέσα στη φωτιά. Αυτό που θα είναι μαζί μου, στην πραγματικότητα θα είναι η σκιά σου Σίτα, όχι εσύ η ίδια αλλά το αντίγραφό σου». Ο Ράμα έκρυψε τη Σίτα στη φωτιά και έτσι εξασφάλισε ότι η Σίτα που απήγαγαν ήταν μόνο η σκιά της. Έπρεπε να παίξει το ρόλο του να εκπληρώσει τα καθήκοντά του πολεμώντας τους δαίμονες προκειμένου να φέρει ειρήνη και τάξη στον κόσμο.
Όταν τελείωσε ο πόλεμος και ο Ράβανα σκοτώθηκε, ο Ράμα έκανε ένα άλλο κόλπο μπροστά στο στρατό του. Για να φέρει έξω την αληθινή Σίτα, είπε στον Βιμπχισανα, τον καινούριο βασιλιά της Λάνκα, «Εγώ δε θα μπω στην πόλη. Στείλτε τη Σίτα στο στρατόπεδό μου.» Έτσι η σκιά Σίτα ήρθε στον Ράμα, ο οποίος είπε πολύ σκληρά, «Τώρα που εγώ έχω εκπληρώσει όλα τα καθήκοντα ενός πολεμιστή και εσύ είσαι ελεύθερη, μπορείς να πας οπουδήποτε επιθυμείς». Όσοι άκουσαν τα λόγια του Ράμα, συμπεριλαμβανομένου όλου του στρατού, έπαθαν σοκ και φώναζαν, «Τι! Ο Ράμα δε δέχεται τη Σίτα; Γιατί όχι;» Ο Ράμα είπε, «Πρέπει να αποδείξεις την αγνότητά σου». Η σκιά της Σίτα, φυσικά, γνώριζε ακριβώς τι έκανε ο Ράμα και μπήκε κι αυτή στο παιχνίδι. Είπε, «Πώς μπορώ να αποδείξω την αγνότητά μου σ’ εσένα;» Ο Ράμα είπε, «Πήδα στη φωτιά». ‘Ετσι, άναψαν τη φωτιά, το αντίγραφο της Σίτα μπήκε στη φωτιά και η αληθινή Σίτα πρόβαλε έξω. Τότε ο Ράμα είπε, «Είσαι αγνή, έλα και κάθισε δίπλα μου». Δεν ήταν η αληθινή Σίτα αυτή που είχε απαχθεί και τελικά είχε απελευθερωθεί, αλλά μόνο μία ψευδαίσθηση, και στο πεδίο της μάχης η σκιά Σίτα είχε καταστραφεί. Όπως ακριβώς η Σίτα πέρασε μέσα από το τεστ της φωτιάς, και εμείς πρέπει επίσης, για να αναδυθεί ο πραγματικός εαυτός μας, να περάσουμε από μία διαδικασία πειθαρχίας και εκπαίδευσης. Και όταν ο αληθινός εαυτός σας αναδυθεί, αυτό θα είναι το λαμπερό κορύφωμα της γιόγκα στη ζωή σας.

Η εμφάνιση της ειρήνης
Μόνο όταν έχουμε απελευθερωθεί από τα προσχήματα, έρχεται η ειρήνη στη ζωή μας. Διαφορετικά ο διαλογισμός δε θα μας προσφέρει την ειρήνη, Μπορεί να δώσει ανακούφιση για ένα λεπτό, όπως το δροσερό νερό στα μέσα του καλοκαιριού, όμως αν ασκούμε τον διαλογισμό μας ή τη γιόγκα και παρ’ όλ’ αυτά δεν αφήνουμε να πέσουν τα προσχήματά μας, τότε ό,τι εμπειρίες έχουμε μπορούν να είναι μόνο προσωρινές. Δεν γίνονται μέρος από την κατανόησή μας και την εμπειρία της καθημερινής ζωής, αλλά παραμένουν ξεχωριστά. Όταν όλα τα προσχήματα έχουν απομακρυνθεί και γινόμαστε αυτό που πραγματικά είμαστε, ο φυσικός εαυτός, τότε δεν χρειάζεται να κάνουμε διαλογισμό. Ο διαλογισμός γίνεται ένα μέρος από τη στάση μας, και αυτό προκαλεί τη χαραυγή της ειρήνης στη ζωή μας. Η εμφάνιση της εσωτερικής ειρήνης μάς επιτρέπει να νιώθουμε αρμονία με τη φύση, επίσης, στο εξωτερικό επίπεδο.
Πάντοτε στενοχωριόμαστε για τις περιορισμένες σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας: τα παιδιά, τον σύζυγο, τη σύζυγο, τους φίλους, την κοινωνία, αλλά αυτές οι σχέσεις είναι πολύ ιδιοτελείς. Έχουμε μία πολύ μεγαλύτερη σχέση με το θεϊκό πνεύμα και την υπερβατική φύση. Αν μπορούμε πραγματικά να το δούμε αυτό, και να εκτιμήσουμε και να αναγνωρίσουμε αυτή τη σχέση την οποία εμείς όλοι ως άτομα τη μοιραζόμαστε με όλο το σύμπαν, με τη φύση, με την υπερβατική πραγματικότητα που λέγεται Θεός, τότε η ζωή μας γίνεται πλήρης. Συνδεόμαστε με εκείνη την πηγή δύναμης και φροντίδας και την δύναμη της αισιοδοξίας. Τότε μπορούμε να αφιερώσουμε τον εαυτό μας στην ανύψωση των άλλων μέσω της σοφίας, εφαρμόζοντας τη γνώση μας στη συμπεριφορά και τη στάση, και με αυτό τον τρόπο να εκπληρώσουμε το όραμα των αρχαίων οραματιστών.

Γκάνγκα Ντάρσαν, Μάιος 2004

The Mature Mind, Yoga Mag, April 2006





Το Σατυανάντασραμ Ελλάδας είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο που δεν επιδοτείται. Τα προγράμματά του απευθύνονται στα μέλη του. Οι εισφορές και δωρεές σας συμβάλλουν στο φιλανθρωπικό μας έργο μέσα από τη δραστηριότητα του Σατυανάντα Μαθ για την ενίσχυση των συνανθρώπων μας που χρήζουν βοήθειας. Οι εισφορές καλύπτουν το λειτουργικό κόστος των προγραμμάτων και δεν επιστρέφονται, δεν μεταφέρονται και ούτε μεταβιβάζονται. Μπορεί να υπάρξουν αλλαγές στα προγράμματα χωρίς ενημέρωση. Συνιστούμε την έγκαιρη κράτηση.
Τα και είναι σήματα κατατεθέντα που ανήκουν στην IYFM και χρησιμοποιούνται κατόπιν αδείας.