Αγάπη και Σανκάλπα
Σουάμι Νιραντζανανάντα Σαρασουάτι

Αν ο γιόγκικος τρόπος ζωής αφορά την αγάπη κι όχι την τελειοποίηση, πώς μπορούμε να παραμείνουμε στο σωστό δρόμο, αποφεύγοντας τη φανατική επιδίωξη μιας ιδανικής τελειότητας και τη λησμονιά της αγάπης;
Η γιόγκικη ζωή δεν αφορά ούτε την αγάπη αλλά ούτε και την τελειότητα. Η έννοια της αγάπης στη σημερινή κοινωνία αποδυναμώνει το άτομο, κι αυτός, βέβαια, δεν είναι ο στόχος της αγάπης. Η αγάπη ορίζεται ως στοργή, φροντίδα, συμπάθεια και ούτω καθεξής, είναι όμως αυτή η πραγματική αγάπη; Η κοσμική έννοια της αγάπης έχει να κάνει με τις αισθήσεις, τη σεξουαλικότητα, τα συναισθήματα. Θεωρούμε και ορίζουμε ως αγάπη ό,τι ικανοποιεί τις αισθήσεις μας, όλα όσα μας συγκινούν και μας ευχαριστούν. Στην έννοια της αγάπης προσδίδουμε πολλές ιδιότητες, οι οποίες πιστεύουμε ότι την εκφράζουν, ωστόσο οι ιδιότητες αυτές εμποδίζουν την ανάπτυξη της εσωτερικής μας δύναμης και μας καθιστούν αδύναμους. Είναι λάθος λοιπόν να λέμε ότι η γιόγκικη ζωή αφορά μόνο την αγάπη.

Κανείς δεν μπορεί να μιλά για ιδιοτελή ή ανιδιοτελή αγάπη παρά μονάχα όταν φτάσει σε τέτοιο σημείο, όπου να μπορεί να διακρίνει ανάμεσα στην προσωπική και την απρόσωπη αγάπη. Ποιος είναι ο ρόλος του Θεού σχετικά με την ανθρωπότητα; Ποιος είναι ο ρόλος μιας μητέρας σχετικά με τα παιδιά της; Όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι ο Θεός μας αγαπά όλους και ότι μια μητέρα αγαπά ισότιμα τα παιδιά της, ποια είναι η έκφραση αυτής της αγάπης στη ζωή; Πραγματική αγάπη είναι η αγάπη ανάμεσα σε γονιό και παιδί. Ανάμεσα σε συντρόφους ή εραστές, όμως, η αγάπη είναι ιδιοτελής. Η μόνη ανιδιοτελής αγάπη που υπάρχει στη ζωή είναι αυτή ανάμεσα σε μια μητέρα και το παιδί της. Σ’ αυτό το είδος της αγάπης χωρούν πολλές θυσίες. Η αγάπη αυτή δεν είναι υπερπροστατευτική, δεν καταστέλλει τη ζωή, αλλά την τρέφει. Η γαλούχηση είναι σημαντική επειδή καλλιεργεί την εσωτερική δύναμη.

Όταν είμαστε ευχάριστοι με αυτόν που αγαπάμε, όλα είναι ρόδινα. Όταν όμως ένας απ’ τους δυο για κάποιο λόγο θυμώσει, η έννοια της αγάπης καταρρέει. Γι’ αυτό, παρόλο που όλοι θέλουν να αγαπιούνται, αυτό που κάνουν είναι να ερωτεύονται. Αγαπώ σημαίνει ανατάσσομαι εξαιτίας κάποιου άλλου. Ανάμεσα στο Θεό και την ανθρωπότητα, η αγάπη είναι ανιδιοτελής. Γι’ αυτό πάντα στρεφόμαστε προς το Θεό ως πηγή έμπνευσης και δύναμης, φροντίδας και στοργής. Προσπαθούμε να ανυψωθούμε σ’ αυτό το επίπεδο μέσα από ειλικρίνεια, πίστη, πεποίθηση. Τότε είμαστε έτοιμοι να περάσουμε όλες τις δοκιμασίες της ζωής για να νιώσουμε πραγματικά αυτήν την ανιδιοτελή αγάπη.

Μια μητέρα λατρεύει το παιδί της, το οποίο είναι κομμάτι του σώματος και του πνεύματός της. Παρακινούμενη από την αγάπη της αυτή, η μητέρα του εξασφαλίζει πάντα τις κατάλληλες ευκαιρίες για να αναπτυχθεί. Όταν αυτό αρρωστήσει ή υποφέρει, αν έχει γάγγραινα για παράδειγμα, η μητέρα θα το πάει στο γιατρό και θα του ζητήσει να ακρωτηριάσει το πόδι του παιδιού για να το γλιτώσει. Είναι δυνατόν να πει το παιδί στη μητέρα του ότι το ακρωτηριάζει επειδή δεν το αγαπάει πια; Με τους ενήλικες όμως, έτσι συμβαίνει. Μόλις κάτι στραβό συμβεί, τότε η αγάπη καταρρέει.

Η γιόγκα, λοιπόν, δεν αφορά την αγάπη, τουλάχιστον όχι με την έννοια που έχουμε μάθει. Σε πολλούς ανθρώπους η αγάπη είναι μια ευκαιρία για αγκαλιά, για τρυφερότητα. Οι άνθρωποι αυτοί αναζητούν την ολοκλήρωση μέσα από μια αγάπη μασκαρεμένη. Αυτό όμως δεν είναι πραγματική αγάπη. Η πραγματική αγάπη ενδυναμώνει τον άνθρωπο, δεν τον αποδυναμώνει.

Τι είναι τελειότητα; Αν κάποιος προσπαθήσει να δώσει τον ορισμό της τελειότητας, η τελειότητα χάνεται, ακριβώς επειδή αυτή δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Ποιος είναι τέλειος μέσα στον κόσμο αυτό; Μπορεί ένας δάσκαλος να είναι τέλειος; Μπορεί ένα άτομο να είναι τέλειο; Για όσο παραμένουμε σ’ αυτό το σώμα, για όσο βρισκόμαστε σ’ αυτόν τον κόσμο, παραμένουμε υπόδουλοι του σώματος, του νου, των συναισθημάτων, του πνεύματος. Ο προγραμματισμός αυτός δεν μας επιτρέπει να κατακτήσουμε την τελειότητα. Έτσι λοιπόν, η γιόγκα δεν αφορά ούτε την τελειότητα. Τότε, τι αφορά; Γιόγκα σημαίνει αποκτώ επίγνωση. Γιόγκα σημαίνει διαχειρίζομαι τις αρνητικές πλευρές του χαρακτήρα μου και καλλιεργώ τις θετικές μου ιδιότητες, οι οποίες ανυψώνουν τόσο εμένα όσο και τους άλλους γύρω μου. Όταν εκφράζω αυτές τις ιδιότητές μου, τότε και οι άλλοι εμψυχώνονται. Αυτό είναι η γιόγκα! Όταν έχετε μέσα σας την ιδιότητα της αγάπης, τότε αυτή εκδηλώνεται με ανιδιοτέλεια. Αν η ιδιότητα αυτή δεν υπάρχει, ό,τι και να κάνετε, δεν θα καταφέρετε τίποτα. Μπορείτε να αγκαλιάσετε χιλιάδες ανθρώπους, μπορείτε να τους πείτε όμορφα λόγια, ποτέ όμως δεν θα γνωρίσετε την αληθινή αγάπη.

Κάποτε, ένας άνθρωπος, θέλοντας να εκδηλώσει το Θείο στη ζωή του, ακολουθούσε για πολλά χρόνια ένα πρόγραμμα αυτοπειθαρχίας. Ο Θεός, συγκινημένος, του εμφανίστηκε λέγοντας, «Ζήτα μου ό,τι δώρο θέλεις». Τότε ο άνθρωπος εκείνος απάντησε: «Δεν θέλω τίποτα. Η μόνη μου επιθυμία ήταν να σε δω». Κι ενώ άρχισε να απομακρύνεται, ο Θεός χάρισε στη σκιά του το δώρο της θεραπείας. Μη γνωρίζοντας ότι η σκιά του είχε δεχτεί ένα τέτοιο δώρο, ο άντρας συνέχισε το δρόμο του αμέριμνος. Πίσω του όμως συνέβαιναν θαύματα. Η σκιά του έπεσε πάνω σ’ ένα νεκρό δέντρο και το δέντρο ξανα-πρασίνισε, γέμισε φύλλα, λουλούδια και φρούτα. Μετά έπεσε πάνω σ’ έναν άρρωστο, που γιατρεύτηκε κι άρχισε να χοροπηδά από χαρά. Κατόπιν η σκιά άγγιξε έναν τυφλό, ο οποίος ξαναβρήκε το φως του. Πιο πέρα, η σκιά ακούμπησε έναν κουτσό που ξανάρχισε να περπατά και ακόμα παρακάτω, έπεσε πάνω σ’ έναν νεκρό, ο οποίος αναστήθηκε. Με αυτόν τον τρόπο, το ένα θαύμα ακολουθούσε το άλλο, ενώ ο άντρας εκείνος δεν είχε ιδέα για το τι γινόταν πίσω του. Απ’ όπου κι αν περνούσε, το δώρο της θεραπείας δούλευε πίσω του μέσα από τη σκιά του, χωρίς καν ο άνθρωπος εκείνος να το γνωρίζει.

Η ιστορία αυτή μεταδίδει ένα απλό μήνυμα. Όταν εκφράζουμε τις ιδιότητές μας, ας είμαστε όπως αυτός ο άνθρωπος. Όλα συμβαίνουν χωρίς προσδοκίες, χωρίς επιθυμίες, φτάνει η καρδιά να παραμένει καθαρή, ανοιχτή και απλή. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα του γιόγκικου τρόπου ζωής, που δεν είναι τελειότητα ούτε αγάπη, αλλά γνώση, πραγμάτωση και έκφραση του καλύτερου που υπάρχει μέσα μας.

Παρακαλούμε, πείτε μας ποια είναι η καλύτερη σανκάλπα ώστε να έχουμε μια πνευματική συνάντηση με τον Εαυτό, όπως και όταν νιώθουμε ανήσυχοι και απογοητευμένοι; Υπογραφή: Χάρι Ομ και αγάπη σε σένα.

Μόλις έγραψες τη δική σου σανκάλπα ‘‘αγάπη σε σένα’’. Πρόσφερε τον εαυτό σου σε κάθε ον, έτσι ώστε όλοι να γίνουν ‘‘εσύ’’. Αυτή είναι η ιδανική σανκάλπα.

Τι είναι η σανκάλπα; Πολλοί νομίζουν ότι είναι μια θετική επιβεβαίωση ή σκέψη, η σανκάλπα όμως είναι μια διαδικασία εκπαίδευσης του νου που καλλιεργεί τη θέληση και τη διαύγεια της σκέψης. Με τη σανκάλπα μαθαίνουμε πώς να εκπαιδεύουμε το νου ώστε να ζωντανέψει η θέλησή μας, η οποία μας λείπει, επειδή κατά βάθος είμαστε απείθαρχοι. Οι περισσότεροι από εμάς αναρωτιόμαστε τι να κάνουμε ή τι να μην κάνουμε. Συχνά νιώθουμε απογοήτευση επειδή αδυνατούμε να αποσπάσουμε τον εαυτό μας από μια κατάσταση που κυριαρχεί στη νοητική μας συμπεριφορά. Το να ξυπνάμε στις τέσσερις το πρωί για μια εβδομάδα ή για ένα μήνα είναι μεν εφικτό, αδυνατούμε ωστόσο να τηρήσουμε ένα τέτοιο πρόγραμμα σ’ όλη μας τη ζωή. Για μια εβδομάδα, το κίνητρο αρκεί, όταν όμως αυτό χαθεί, τότε λέτε, ‘‘θα κοιμηθώ πέντε ή δέκα λεπτά ακόμα. Σήμερα θέλω να ξεκουραστώ, δεν χρειάζεται να σηκωθώ τόσο νωρίς’’. Όταν το κίνητρο χαθεί, γινόμαστε ληθαργικοί.

Όταν έχουμε μια σανκάλπα που διατηρεί το κίνητρο ζωηρό, τότε η ληθαργικότητα δεν έχει καμία θέση στη ζωή μας. Η σανκάλπα όμως πρέπει να εξελίσσει τη θέληση. Απλά μια θετική επιβεβαίωση δεν αρκεί. Όλοι μας πιστεύουμε ότι πρέπει να γίνουμε κάτι. Θέλουμε να ξεφορτωθούμε μια συνήθεια ή ένα πάθος. Με τη λογική μας το καταλαβαίνουμε, επειδή όμως δεν έχουμε κίνητρο, αδρανούμε. Η σανκάλπα γεμίζει αυτό το κενό στη ζωή μας.

Δεν χρειάζεται η σανκάλπα να είναι μεγάλη. Ξεκινήστε με κάτι μικρό. Για παράδειγμα, όταν ήμουν νέος, κοιμόμουν τόσο βαθιά που οι σουάμις μπορούσαν να μεταφέρουν το κρεβάτι μου σε κάποια άλλη γωνιά του άσραμ χωρίς να το παίρνω καν είδηση. Όσο ήμουν μικρός δεν πείραζε, αργότερα όμως η κατάσταση αυτή εξελίχθηκε σε πρόβλημα. Είπα λοιπόν στον εαυτό μου ότι κάθε πρωί θα ξυπνώ στις τέσσερις, και πράγματι το κατάφερα για μια ημέρα. Την επόμενη όμως, ξύπνησα στις πέντε, μετά στις έξι, και τέλος στις επτά. Έτσι προσπάθησα να ανακαλύψω το φυσικό μου μοτίβο. Αν πήγαινα για ύπνο στις εννέα, ποια ώρα θα ξυπνούσα φυσιολογικά, χωρίς ξυπνητήρι; Η ώρα αυτή ήταν στις έξι το πρωί, αφού είχα κοιμηθεί για εννέα ώρες. Για μια εβδομάδα λοιπόν, έβαζα το ξυπνητήρι στις έξι παρά πέντε, μετά στις έξι παρά δέκα, στις έξι παρά τέταρτο και την τέταρτη εβδομάδα στις έξι παρά είκοσι. Μειώνοντας το χρόνο ύπνου κατά πέντε λεπτά κάθε εβδομάδα, ο νους μου συνήθισε στην εκπαίδευση και όταν τελικά κατέληξα στις τέσσερις η ώρα, μου είχε γίνει συνήθεια. Αυτός είναι ο τρόπος εκπαίδευσης της σανκάλπα.

Η σανκάλπα δεν είναι μονάχα σκέψη, αλλά και δύναμη. Ό,τι σκέφτεστε, προβάλλεται στο περιβάλλον. Όπως συμβαίνει με τα ραδιοκύματα και άλλα αόρατα κύματα και συχνότητες στο περιβάλλον, που γίνονται αντιληπτά με τα κατάλληλα εργαλεία, έτσι και οι σκέψεις και οι επιθυμίες έχουν επίσης συχνότητα. Η αρνητικότητα ή η θετικότητα, η απαισιοδοξία ή η αισιοδοξία έχουν κι αυτές συχνότητα. Αυτό που νιώθετε αφήνει ένα αποτύπωμα στο κανάλι του νου και έτσι μεταδίδονται τα κύματα. Αν υπάρχει ένταση πίσω από μια σκέψη, πίσω από μια σανκάλπα ή μια σταθερή απόφαση, τότε ο επιλογέας του καναλιού, το αποτύπωμα στο νου, θα είναι πιο ισχυρό και θα μπορείτε να αποκτάτε πρόσβαση στο κανάλι αυτό πιο συχνά και με μεγαλύτερη ευκολία, όπως ακριβώς γίνεται και με τα προκαθορισμένα κανάλια. Η σανκάλπα δεν είναι απλά επιθυμία, αλλά απόλυτη βεβαιότητα. Είναι πίστη στον εαυτό, πεποίθηση ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε. Η σανκάλπα δεν εκφράζεται με λόγια όπως, ‘‘Μακάρι να ήταν έτσι’’ ή ‘‘θα ήθελα να γίνω αυτό’’. Αυτές οι φράσεις φανερώνουν ευσεβείς πόθους. Η σανκάλπα είναι η απόλυτη βεβαιότητα ότι ‘‘θα γίνω αυτό’’. Η σανκάλπα είναι εμπιστοσύνη και πίστη στον εαυτό, στις δυνάμεις και στο κουράγιο μας. ‘‘Έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και γι’ αυτό μπορώ να γίνω αυτό που θέλω’’.

Σανκάλπα δε σημαίνει να σκεφτόμαστε μόνο αυτό που θα γίνουμε, αλλά να μοχθούμε επίσης γι’ αυτό. Η καλύτερη θετική σανκάλπα για τη ζωή, που ανυψώνει το πνεύμα και το νου, είναι να νιώθουμε αγάπη και να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας στους άλλους ανθρώπους. Αυτή είναι η σανκάλπα που ο Σουάμι Σατυανάντα ακολουθεί στον τρόπο ζωής του. Ο Σουάμι Σατυανάντα υποστηρίζει ότι αν όλοι μας βλέπουμε τον εαυτό μας στους άλλους, όταν μπορούμε να μοιραζόμαστε την ομορφιά της πραγματικής αγάπης με άλλους – όχι την αισθησιακή αγάπη – τότε ο κόσμος μπορεί να γίνει φωτεινός. Αυτή θα πρέπει να είναι η τελική σανκάλπα της ζωής μας.

Για να φτάσετε σ’ αυτήν την κατάσταση, ξεκινήστε με κάτι πολύ βασικό: αλλάξτε τις συνήθειες, τους περιορισμούς που παρεμποδίζουν την ανάπτυξή σας. Προσπαθήστε να καταλάβετε τον εαυτό σας, αυτό-παρατηρηθείτε, ανακαλύψτε τα μπλοκαρίσματα και ξεπεράστε τα ένα-ένα. Μην υιοθετείτε αφηρημένες ιδέες ή απραγματοποίητες έννοιες χωρίς πρότερη εκπαίδευση. Τα παιδιά θέλουν να μεγαλώσουν γρήγορα. Όταν πηγαίνουν σχολείο, θέλουν να το τελειώσουν αμέσως. Είναι όμως πολύ σημαντικό να αποδίδουμε στην τάξη, και να μην ανησυχούμε πότε θα μεγαλώσουμε και θα πάρουμε το απολυτήριο μας. Αν οι επιδόσεις μας είναι καλές, τότε περνάμε στην επόμενη τάξη.

Εστιαστείτε στο παρόν. Αψηφήστε τις ανασφάλειες για το μέλλον. Αν πρόκειται κάτι να συμβεί στο μέλλον, ποιος ο λόγος να ανησυχείτε τώρα; Τελειοποιείστε το παρόν σας. Δυστυχώς είμαστε τόσο ανήσυχοι, που το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας γίνονται κι αυτά ανήσυχα. Η γιόγκα όμως μας διδάσκει ότι το παρόν πρέπει να είναι τέλειο.

Όταν διαμορφώσατε τη σανκάλπα σας, σας περιέβαλλαν τα συναισθήματα και οι εκφράσεις του δικού σας προσωπικού εσωτερικού πνεύματος. Κανείς δεν σας παρότρυνε ούτε σας οδήγησε στη συγκεκριμένη σανκάλπα. Προσπαθήστε να παραμείνετε αφοσιωμένοι στη σανκάλπα σας. Το να διαμορφώνετε μια σανκάλπα δεν είναι όπως κάθε Πρωτοχρονιά που κάνετε μια ευχή. Μοιάζει περισσότερο με ένα βήμα μπροστά, που αφού το κάνετε, δεν έχει νόημα να πισωγυρίσετε. Η σανκάλπα λοιπόν είναι μάλλον βήμα παρά σκέψη, και όταν κάνετε το πρώτο αυτό βήμα για να εκπληρώσετε την σανκάλπα σας, για να συντονιστείτε με μεγαλύτερη ακρίβεια με τη ζωή σας, θυμηθείτε ότι όσο πιο θετικοί, αισιόδοξοι και σαττβικοί είστε, τόσο μεγαλύτερη δύναμη θα αποκτάτε και τόσο μακρύτερα θα προχωράτε.

Article in English, Yoga January 2005






Το Σατυανάντασραμ Ελλάδας είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο που δεν επιδοτείται. Τα προγράμματά του απευθύνονται στα μέλη του. Οι εισφορές και δωρεές σας συμβάλλουν στο φιλανθρωπικό μας έργο μέσα από τη δραστηριότητα του Σατυανάντα Μαθ για την ενίσχυση των συνανθρώπων μας που χρήζουν βοήθειας. Οι εισφορές καλύπτουν το λειτουργικό κόστος των προγραμμάτων και δεν επιστρέφονται, δεν μεταφέρονται και ούτε μεταβιβάζονται. Μπορεί να υπάρξουν αλλαγές στα προγράμματα χωρίς ενημέρωση. Συνιστούμε την έγκαιρη κράτηση.
Τα και είναι σήματα κατατεθέντα που ανήκουν στην IYFM και χρησιμοποιούνται κατόπιν αδείας.